محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

819

خلاصة الحكمة ( فارسى )

مقصد دوم در بيان تعديل مقدار غذا و بيان منع مشؤشات هضم و بيان انتقال مزاجي به مزاجي افضل از آن و بيان آن كه طالب حفظ صحّت ، اقتصار نمايد به نان و در هنگام غلبه شهوت صادق در اعدال اوقات . و مداومت بر اكلِ يك نوع غذا ننمايد [ تعديل مقدار غذا و بيان منع مشوشات هضم ] و چون ذكر يافت كه صاحب حفظ صحّت را واجب است تعديل مقدار غذا كه نه بسيار كم باشد كه موجب ضعف و لاغرى بدن گردد و نه زياد كه باعث تخمه و عفونت و مفاسد ديگر و همچنين به حسب امور ديگر و چون هضم را لازم است سكون بدن و اطمينان [ تا ] طبيعت بالكلية متوجه انهضام غذا گردد و به زودى هضم گرداند ؛ زيرا كه فاعل هضم ، حرارت است و به سبب سكون بدن و توجّه طبيعت به سوى هضم غذا ، حرارت نيز متوجّه آن مىگردد و در معده مجتمع مىشود و باعث سرعت هضم مىشود . و لهذا اطبّاء مقرّر نموده‌اند كه بعد [ از ] تناول غذا چند قدم حركت بايد نمود تا غذا در قعر معده قرار گيرد ، پس استراحت و سكون و آرام نمايند . و چون در خواب اين امور ثلاثه به وجه اتَم حاصل مىگردد ، پس بايد كه بخوابند و دراز كشند امّا اوّل قدرى بر شِقّ ايمَن - يعنى بر پهلوى راست - بخوابند تا آن كه غذا در قعر معده استقرار يابد ؛ زيرا كه قعر معده به جانب راست است و در خوابيدن بدان جانب به زودى غذا در قعر آن رفته استقرار مىيابد . پس بعد [ از ] زمانى به جانب شِقّ ايسَر - يعنى پهلوى « 1 » چپ - بخوابند زمانى ممتد تا آن كه غذا به زودى انهضام يابد ؛ به جهت آن كه چون كبد كه حارّ است در طرف راست

--> ( 1 ) . ب : به پهلوى .